Sinds 1 januari 2026 bestaat er in Nederland een landelijk meldpunt waar artsen gezondheidsklachten door vapen kunnen registreren. De eerste cijfers zijn binnen en ze zijn niet mals. Kinderlongartsen kregen in de eerste helft van dit jaar bijna evenveel meldingen binnen als in heel 2024 en 2025 samen. Een update van deze maand laat bovendien zien dat de schade verder reikt dan alleen de longen. Voor wie zelf een droge kruiden vaporizer gebruikt, roept dat een logische vraag op: gaat dit eigenlijk over jouw apparaat, of over iets heel anders?
Wat het meldpunt tot nu toe laat zien
Het meldpunt is een initiatief van kinderlongartsen, verenigd in de NVK en de NVALT, samen met het RIVM en het ministerie van VWS. Doel is simpel: artsen zagen steeds vaker patiënten met klachten die ze aan vapen toeschreven, maar er bestond geen centraal overzicht. In juli bleek dat er in de eerste helft van 2026 al 24 patiënten waren gemeld met klachten die zeker of waarschijnlijk met vapen te maken hebben. Meer dan een op de vijf houdt er chronische klachten aan over, en de jongste patiënt was pas 13 jaar. Kinderlongarts Marije van den Beukel noemt dit zelf al "het topje van de ijsberg", want lang niet iedereen met klachten gaat naar de dokter, en het verband met vapen wordt niet altijd herkend. Meer details lees je in het bericht van de Federatie Medisch Specialisten. Opvallend is dat zo'n meldpunt uniek is in de wereld: geen enkel ander land houdt op deze manier bij welke klachten artsen specifiek aan vapen koppelen. Andere landen werken met algemene meldsystemen voor bijwerkingen van producten, maar niet met een systeem dat toegespitst is op vapen alleen.
De klachten reiken verder dan de longen
De meeste meldingen gaan nog steeds over de luchtwegen: hoesten, benauwdheid, bloed ophoesten en in ernstige gevallen een klaplong. Maar een recentere analyse van dezelfde meldingen laat zien dat het niet daarbij blijft. Artsen zien ook klachten aan het hart, het maag-darmstelsel, het zenuwstelsel en de mentale gezondheid opduiken bij patiënten die vapen. Dat is precies waarom een meldpunt zoals dit nuttig is: één op zichzelf staand geval valt niet op, maar een patroon over honderden meldingen wel.
Nicotine-vapes zijn een ander verhaal dan jouw kruidenvaporizer
Belangrijk om te weten: vrijwel alle gemelde gevallen gaan over nicotine-vapes met e-liquid, vaak van onbekende of illegale herkomst. Dat is een fundamenteel ander product dan een droge kruiden vaporizer zoals de Venty, de Mighty+ of de PAX Flow. Die apparaten verhitten plantaardig materiaal tot onder het verbrandingspunt, zonder de cocktail aan smaakstoffen, oplosmiddelen en onbekende toevoegingen die in illegale e-liquids kunnen zitten. Dat betekent niet dat vapen van kruiden zonder risico is, maar het is een ander risicoprofiel. We schreven eerder al waarom vapen van cannabis schoner is dan een joint roken, en dat blijft overeind staan. Wel is het slim om je apparaat regelmatig te onderhouden: check ook ons artikel over waarom je vaporizer waarschijnlijk viezer is dan je denkt.
87 procent van de gebruikte vapes komt uit het illegale circuit
Het kabinet kondigde in april al extra maatregelen aan tegen illegale vapes, nadat onderzoek uitwees dat 87 procent van de vapende mensen apparaten gebruikt die onderdeel zijn van de illegale markt. Minister Hermans van Volksgezondheid reageerde destijds fel op de cijfers en wees op de groeiende bewijslast rond vapen en kanker. De volledige maatregelen staan op de website van de Rijksoverheid. Het probleem zit dus vooral in dat illegale circuit: apparaten zonder controle op inhoud, zonder leeftijdscheck en zonder enig toezicht op wat er precies in zit. Dat is een compleet andere markt dan de gereguleerde merken waar kruidenvaporizer-gebruikers doorgaans mee te maken hebben. Een goedkeuring van een fabrikant als Storz & Bickel, PAX of Arizer betekent dat het apparaat door onafhankelijke keuringen is gegaan en dat de gebruikte materialen bekend en getest zijn. Bij een vape die je via een anonieme webshop of een onbekende verkoper op straat koopt, weet je dat simpelweg niet.
Dit is wat je zelf kunt doen als vaporizer-gebruiker
Koop je apparaat altijd via de officiële website van de fabrikant of een erkende dealer, nooit via een onbekende webshop of marktplaats-advertentie die net iets te goedkoop is. Houd je aan de temperatuur die de fabrikant adviseert in plaats van steeds hoger te gaan voor meer damp: lees daarover ook welke temperatuur bepaalt of je vaporizer nog gezond is. En heb je zelf klachten die volgens jou met vapen te maken kunnen hebben, meld dat dan bij je huisarts. Juist omdat artsen zelf aangeven dat onderrapportage een groot probleem is, helpt elke melding om een vollediger beeld te krijgen van wat wel en niet veilig is. De cijfers van dit meldpunt gaan vrijwel zeker over nicotine-vapes uit het illegale circuit, niet over je Storz & Bickel of Arizer. Maar juist daarom is het goed om te weten waar het verschil precies zit, zodat je een geïnformeerde keuze blijft maken in plaats van je te laten meeslepen door alarmerende koppen.